لطفا صبر کنید ...



وبلاگ

لیست کلاسیک

۰۱/آبا/۱۳۹۵

یک جراح و متخصص چشم با تاکید بر اینکه قوز قرنیه اغلب در سنین نوجوانی یا اوایل دهه دوم زندگی بروز می‌کند، گفت: بروز این بیماری در اوایل به صورت نزدیک بینی و آستیگمات نامنظم ایجاد می‌شود و در افرادی که آلرژی‌های فصلی دارند، بیشتر بروز می‌کند.

قوز قرنیه یک بیماری تحلیل رونده قرنیه چشمی می باشد، قرنیه به طور طبیعی شکلی گرد یا کروی دارد، اما در قوز قرنیه به علت نرمی بافت، قرنیه به سمت جلو کشیده می‌شود و حالت مخروطی پیدا می‌کند که در این کش آمدن به سمت جلو، قرنیه نازک می‌شود و باعث یک نامنظمی در سطح قرنیه می‌شود که با عینک قابل اصلاح نیست.

در این شرایط نمی‌توان عینکی برای بیمار سفارش دهیم که در هر گوشه آن یک شماره داشته باشد. همچنین این تغییر بر روی انکسار نور هنگام ورود به چشم تاثیر می‌گذارد و سبب کاهش وضوح بینایی و تاری دید در بیماران می‌شود.

میزان پیشرفت قوز قرنیه در همه یکسان نیست، در بعضی بیماران 2 تا 3 سال بعد از ابتلا، بیماری با پیشرفت زیاد باعث پیوند قرنیه می‌شود اما در بعضی افراد بعد از 10 تا 15 سال پیشرفتی کند دارد و در حد خفیف آن باقی می‌ماند.

به طور معمول سیر پیشرفت بیماری قوز قرنیه بین 10 تا 15 سال است و اغلب بعد از 15 سال پیشرفت، سیر آن کند یا متوقف می شود و در اکثر موارد بعد از 35 سالگی پیشرفت نمی‌کند.‌

این متخصص چشم پزشکی علت بیماری قوز قرنیه را ناشناخته دانست و خاطرنشان کرد: این بیماری ارثی نیست، اما زمینه ارثی و ژنتیک، محیط و برخی از بیماری‌ها در بروز قوز قرنیه موثر است. همچنین به بسیاری از بیماران که زمینه بیماری‌های آلرژی فصلی دارند یا اینکه خود آنها هم تمایل به خارش و مالیدن زیاد چشم دارند، توصیه می‌شود به چشم خود دست نزنند و باعث تشدید بیماری نشوند.

 استفاده از لنزهای سخت یکی از شیوه‌های درمان قوز قرنیه است: اگر بیماران بتوانند لنزهای سخت را بر روی چشم خود تحمل کنند، دید بسیار خوبی به آنها می‌دهد، اما اگر بیمار نتواند تحمل کند یا قوز قرنیه بسیار شدید باشد که لنز روی قرنیه قرار نگیرد، از روش‌های دیگر مانند حلقه‌های نازک در چشم استفاده می‌شود که این حلقه‌ها به وسیله جراحی روی قرنیه جا داده می‌شود و تا حدودی دید بیمار را بهتر می‌کند اما دید آنها به اندازه‌ای که در لنز های سخت به دست می‌آید، نیست.

اگر قوز قرنیه تا حدی شدید باشد که ضخامت قرنیه جا برای گذاشتن حلقه‌های نازک در چشم را نداشته باشد، در این صورت بیمار برای پیوند قرنیه کاندید می‌شود.

متخصص چشم با تاکید بر این مطلب که بیماران پیوند قرنیه تا پایان عمر باید تحت نظر پزشک باشند، یادآور شد: مراقبت‌های بعد از عمل پیوند قرنیه بسیار لازم و ضروری است و باید رعایت شود. همچنین بیمارانی که از نظر شغل، شرایط زندگی و جایگاه اجتماعی شرایط مناسبی نداشته باشند به هیچ عنوان نباید عمل پیوند قرنیه را انجام دهند.

عمل جراحی کراس لینکینگ را یکی دیگر از روش‌های درمان قوز قرنیه و جلوگیری از پیشرفت آن است : این عمل با هدف جلوگیری از پیشرفت قوز قرنیه و نه اصلاح دید بیمار انجام می‌شود که به وسیله تابش اشعه ماوراء بنفش به قرنیه چشم و همراه با ریختن قطره ریبوفلابین بر روی قرنیه انجام می‌شود و به این وسیله قرنیه از نظر استحکام و قدرت نه تنها بهتر می‌شود بلکه از کش آمدن آن جلوگیری می‌شود.

عمل کراس لینکینگ برای بیمارانی که به تازگی به بیماری قوز قرنیه مبتلا شدند، افراد جوان و میانسالی که بیماری آنها پیشرونده است و بیمارانی که لنز تماسی روی چشم‌شان خوب جا نمی‌افتد؛ توسط پزشک تجویز می‌شود.

علت مراجعه کنندگان قوز قرنیه به پزشک و تشخیص بیماری به دلیل کاهش دید است. همچنین در بیماران زیر 25 سال که قوز قرنیه در آنها در حال پیشرفت است، انجام عمل توصیه می‌شود.

جراحی چشم


۲۲/مهر/۱۳۹۵

  • اولین پیوند قرنیه انسانی موفق در 7 دسامبر1905 توسطEdward Zrim انجام شد ولی فکر انجام پیوند قرنیه از سال‌های قبل از آن وجود داشت و تکامل آن تا به امروز ادامه دارد. تاریخچه پیوند قرنیه را به 5 دوره در تاریخ چشم‌پزشکی تقسیم می‌کنند:
  • دوره اول : دوره شکل گیری ایده پیوند قرنیه (Inspiration Period) از1824-1789 می‌باشد. در سال 1789، Quengsy Pellier de به فکر استفاده از شیشه به جای قرنیه انسانی افتاد که شاید اولین ایده برای کراتوپروستز باشد، ولی هیچ‌وقت عملی نشد. در سال 1797 پدربزرگ داروین به‌نام Erasmus Darwin به این فکر افتاد که پس از بهبود زخم قرنیه شاید بتوان اسکار ناشی از زخم قرنیه را برداشت تا محل آن با استفاده از یک اسکار شفاف ترمیم شود البته این فقط یک ایده رویایی بود.
  • دوره دوم : دوره آزمون و خطا(Trial & Frustration) از سال 1872-1825 میلادی است. در اوایل قرن 19 موفقیت چندانی در زمینه پیوند قرنیه به‌دست نیامد که آن‌هم به علت استفاده از قرنیه گونه‌های مختلف مثل خوک در انسان بود. درسال 1834 Wilhelmus Thome برای اولین بار واژه پیوند قرنیه (Corneal Transplantation) را به‌کار برد. در سال 1884،Kissam رهنمودهایی را درباره پیوند قرنیه توضیح داد که هنوز بعد از 130 سال به‌عنوان اساس تکنیک‌های پیوند قرنیه محسوب می‌شود. او اعتقاد داشت که قرنیه دهنده و گیرنده باید به یک اندازه(Same Size) باشند. هم‌چنین انتقال بافت دهنده به گیرنده باید به سرعت و با کمترین آسیب به بافت دهنده انجام شود. عمل پیوند قرنیه و بخیه کردن قرنیه پیوندی باید با دقت کامل همراه با حفظ محتویات داخل چشم مثل لنز، عنبیه و زجاجیه باشد.

    تاریخچه عمل پیوند قرنیه
    تاریخچه عمل پیوند قرنیه
  • دوره سوم (دوره یقین) : از 1905-1873 بود: در این دورهHenry Power پیشنهاد پیوند قرنیه انسان به انسان را مطرح کرد و در سال 1877،Von Hipple اولین ترفاین مدور (حلقوی) مکانیکی را استفاده کرد که هنوزهم اساس برش در پیوند قرنیه مدرن است. در این میان کشف اتر و کلروفورم در سالهای 1846و1847، انتشار نظریه Lister مبنی بر شرایط استریل برای جراحی موفق در سال 1876 و نیز کشف کوکایین موضعی توسط Kohler در سال 1884 باعث موفقیت روزافزون در زمینه پیوند قرنیه شد.
  • دوره چهارم (دوره تحقق) : که از سال 1965-1905 بود با جراحی موفقیت آمیز Zrim روی بیماری بنام Alios Golgar شروع شد و تا دو دهه پیشرفت چندانی رخ نداد. اغلب پیوند لایه‌ای انجام می‌شد و پیوند نفوذی (تمام ضخامت) تقریبا همیشه با رد پیوند همراه بود تا اینکه در سال‌های 1930-1920Elshing اساس پیوند قرنیه نوین را پایه گذاری کرد. او از ترفاین Von Hipple استفاده می‌کرد. با 12-6 بخیه 0-8 سیلک، قرنیه را بخیه می‌کرد. اندازه پیوند 7-5 میلی‌متر بود. قبل از عمل کلدوساکها را کاملا تمیز می‌کرد تا شانس عفونت را کاهش دهد. بیماران به مدت 3هفته استراحت در بستر داشتند و بعد از 3 هفته تمام بخیه‌ها برداشته می‌شد ولی بازهم فقط 60-50 درصد از پیوندها شفاف باقی می‌ماند

  • دوره پنجم : بهبود بخشیدن و نوآوری (Refinement & Innovation): از سال 1966 تاکنون ادامه دارد و آغاز آن با کشف مکانیسم‌های ایمونولوژیک رد پیوند توسط دکتر Maumenne، دکتر خدادوست و دکتر Silverstine از حدود سال‌های 1960 و با توجه مخصوص به سلول‌های اندوتلیوم همراه بود. در ایران اولین بارپیوند قرنیه در سال 1314 (1935میلادی) در بیمارستان فارابی تهران توسط مرحوم آقای پرفسور شمس صورت گرفت و مدتی هم توسط آقای دکتر پیروز دنبال شد. سپس حدود سال‌های 1346-1356 این عمل به صورت مدرن آن توسط آقای دکتر خدادوست در شیراز صورت می‌گرفت. با رفتن ایشان از ایران این کار متوقف شد تا این‌که در سال 1361مجددا عمل پیوند قرنیه توسط آقای دکتر سجادی در تهران شروع شد و هم‌اکنون با حضور دانش آموختگان جدید این عمل در اکثر مراکز دانشگاهی و خصوصی انجام می‌شود به طوری که از سال 1365 به‌طور رسمی اعزام بیماران نیازمند به پیوند قرنیه به خارج از کشور متوقف شده است.

جراحی قرنیه

 


poster_3_up.jpg
۲۲/مهر/۱۳۹۵

مشکلاتی که ممکن است پس از عمل برای بیمار ایجاد شود که مراجعه فوری به پزشک را ایجاب می‌کند

  1. قرمزی و اشک ریزش
  2. احساس جسم خارجی
  3. حساسیت به نور
  4. کاهش دید
  5. درد

در صورت پیدایش هرکدام از علایم فوق فرد باید در اسرع وقت به پزشک معالج خود مراجعه نماید و در صورت در دسترس نبودن پزشک معالج و یا ایام تعطیل به مراکز چشم پزشکی دانشگاهی و یا مراکز معتبر مراجعه کند. علل ایجاد کننده موارد فوق به شرح ذیل است:

  1. عدم ترمیم اپی‌تلیوم قرنیه و خشکی شدید چشم
  2. شل شدن بخیه
  3. پاره شدن بخیه
  4. دفع پیوند
  5. افزایش فشار داخل چشم
  6. ضربه به قرنیه و بازشدن زخم
  7. عفونت قرنیه
  8. عفونت شدید داخل چشمی (اندوفتالمیت)

cf781f8df59e0debab00c45140268f54

 

نکاتی که پس از عمل پیوند قرنیه هر فرد باید بداند و در صورت پیدایش آن‌ها فورا به پزشک مراجعه نماید

  1. قرمزی و اشک ریزش: پیدایش قرمزی توام با اشک‌ریزش و یا بدون آن ممکن است به علت تورم پلک‌ها (بلفاریت)، کمبود اشک و ایجاد خراش‌های میکروسکوپی در سطح قرنیه، پیدایش نقص اپی‌تلیال، شل شدن و یا پاره شدن بخیه و یا دفع پیوند قرنیه باشد. افزایش فشار داخل چشم در اثر مصرف طولانی مدت قطره‌های کورتون گاهی ممکن است باعث قرمزی چشم شود.
  2. احساس جسم خارجی: شایع‌ترین علت ایجاد این حالت خراش‌های سطحی قرنیه و کمبود اشک است ولی مهمترین علت آن که درمان فوری را ایجاب می‌کند شل شدن و پاره شدن بخیه می‌باشد. شل شدن و یا پاره شدن بخیه ممکن است از روز بعد از عمل تا سالها پس از آن حاصل شود. بخیه شل و یا باز شده باید در اسرع وقت برداشته شود. چنانچه با برداشتن بخیه استحکام زخم خدشه دار گردد و یا باعث خروج مایع زلالیه از داخل چشم شود باید مجدداً محل زخم را بخیه نمود که این عمل در ماههای اولیه پس از عمل اتفاق می‌افتد ولی در مواردی که زخم استحکام خود را بازیافته است تنها برداشتن بخیه کفایت می‌نماید. خشکی چشم پدیده شایعی است که به درجات مختلف پس از عمل ایجاد شده و باعث احساس جسم خارجی می‌شود که با مصرف قطره و ژلهای اشک مصنوعی مشکل کاهش یافته و یا برطرف خواهد شد.
  3. حساسیت به نور: در صورتی که این مشکل به صورت ناگهانی و طی چند روز ایجاد شده باشد عمدتاً به علت پیدایش واکنش‌های دفع در پیوند است که درمان دفع پیوند جزو اورژانس‌های چشم‌پزشکی می‌باشد. گاهی بریده شدن بافت قرنیه توسط بخیه (cheese wire) عامل ایجاد این حالت است که در صورتی که بخیه شل نشده باشد درمان آن با قطره کورتون موضعی است و در صورت شل بودن بخیه علاوه بر برداشتن بخیه شل باید قطره استرویید (کورتون) تجویز نمود.

he2605

 

  1. کاهش دید: تغییرات (نوسان) دید پس از پیوند قرنیه امری عادی است و علت آن ترمیم بافت پیوندی می‌باشد ولی چنانچه کاهش دید به صورت واضح و ناگهانی حاصل شود می‌تواند به علت دفع شدید پیوند و یا شل شدن بخیه‌ها باشد. البته سایر علل کاهش دید در افراد سالم بدون عمل پیوند هم علاوه بر موارد فوق ممکن است وجود داشته باشد. گاهی کاهش دید پس از برداشتن بخیه‌ها توسط پزشک حاصل می‌شود که علت آن افزایش شدید آستیگماتیسم به علت عدم ترمیم کامل زخم می‌باشد. در این گونه موارد جهت بهبود دید، بخیه مجدد قرنیه ضرورت دارد.
  2. درد خفیف پس از عمل پیوند قرنیه تا زمان ترمیم اپی تلیوم و به علت درجات مختلف از کمبود اشک امری طبیعی است. گاهی به علت کمبود اشک و خشکی شدید چشم هنگام عمل جراحی گوشه‌های پلک بیمار به طور موقت و یا دایم دوخته می‌شود که درد حاصل به علت بخیه‌های پلک است ولی پیدایش درد شدید توام با التهاب داخل چشم مساله بسیار اورژانس و وخیمی می‌باشد. پیدایش درد شدید در چند روز اول پس از پیوند باید توسط بیمار و جراح جدی گرفته شود. پیدایش عفونت‌های داخل چشم پس از عمل مساله بسیار خطرناکی است که ممکن است در اثر عمل جراحی و یا انتقال عفونت از قرنیه دهنده به گیرنده ایجاد شود به همین دلیل لازم است چند روز اول پس از عمل روزانه بیمار توسط پزشک معالج معاینه شود.

جراحی قرنیه

توسط فاطمه بهاری


poster_2_up.jpg
۲۲/مهر/۱۳۹۵

پس از عمل جراحی پیوند قرنیه، لایه اپی تلیوم بافت دهنده توسط سلول های اپی تلیالی گیرنده ترمیم می شود. این روند معمولا بین 10-7 روز کامل می شود. اما در برخی شرایط ممکن است ترمیم سلول های اپی تلیال طول کشیده و یا حتی به طور کامل انجام نشود. عوامل خطری که می تواند منجر به این عارضه گردد شامل استفاده از بافت دهنده با کیفیت نامناسب، تکنیک نامناسب بخیه زدن شامل بخیه محکم و عدم قرارگیری مناسب قرنیه دهنده در برابر قرنیه گیرنده هم سطح نبودن قرنیه دهنده و گیرنده در سطح خارجی و هم چنین بیماری زمینه ای چشم گیرنده شامل اختلالات اشک، ورم ملتحمه بهاره و یا آسیب قبلی سلول های بنیادی اپی تلیوم می باشد. لازم به ذکر است که پوشش مناسب قرنیه دهنده به وسیله سلول های اپی تلیوم گیرنده جهت موفقیت پیوند و جلوگیری از عوارضی مانند عفونت و کدورت قرنیه دهنده لازم می باشد. درصورتی که پوشش قرنیه دهنده توسط سلول های اپی تلیال گیرنده پس از 10-7 روز رخ ندهد، اقداماتی از قبیل تجویز مرطوب کننده های چشمی با دوز بالا، استفاده از لنز تماسی پانسمانی، بستن مجاری اشکی و یا دوختن موقت یا دائم پلک ها نیاز می شود.

picture1

نشت مایع

از آنجایی که در پیوند نفوذی، برش جراحی به داخل اتاق قدامی راه می یابد در صورتی که تکنیک بخیه زدن مناسب نباشد یک ارتباط بین اتاق قدامی و سطح خارج چشم برقرار می گردد که باعث خروج مایع زلالیه، کم عمق شدن اتاق قدامی و حتی ورود میکرو ارگانیسم ها از محیط خارج به داخل چشم شده که می تواند باعث عفونت داخل چشم (اندوفتالمیت) گردد. به همین دلیل تشخیص زودهنگام و درمان این عارضه ضروری است. درصورتی که نشت مایع کم بوده، عمق اتاق قدامی طبیعی باشد و عنبیه بیرون نزده باشد می توان از طریق پانسمان فشاری چشم و تجویز استازولامید خوراکی این عارضه را درمان نمود. در غیر این صورت باید سریعا نسبت به بخیه مجدد زخم جراحی اقدام کرد.

افزایش ناگهانی فشار داخل چشم

تزریق هوا به اتاق قدامی در انتهای عمل در صورتی که بیش از 50 درصد حجم اتاق قدامی باشد می تواند از طریق انسداد مردمک باعث حمله حاد آب سیاه از نوع زاویه بسته گردد. درصورت رخداد این عارضه خارج کردن هوا و تجویز داروهای کاهنده فشار چشم ضروری است.

corneal_transplantation

شل شدن و پاره شدن زودرس بخیه

بسته به تکنیک بخیه زدن این عارضه یا نیاز به اقدام خاصی ندارد و یا ممکن است بخیه مجدد زخم جراحی را درپی داشته باشد. درصورتی که از 18 بخیه جدا ازهم استفاده شده باشد و شل شدن یکی از آن ها باعث نشت از محل زخم، آستیگماتیسم بالا و یا بهم خوردن قرارگیری قرنیه دهنده نسبت به گیرنده نشود، می توان بیمار را تحت نظر گرفت. درصورت رخداد هرکدام از موارد فوق، شل شدن بیش از یک بخیه جدا از هم و یا شل شدن بخیه پیوسته، نیاز به بخیه مجدد زخم جراحی می باشد.

جراحی قرنیه

توسط فاطمه بهاری


T_6_back.jpg
۲۱/مهر/۱۳۹۵

توصیه های قبل از عمل جراحی 
۱- پس از تصمیم به انجام عمل و تائید پزشک معالج، با پرداخت هزینه چشم به حساب بانک چشم جمهوری اسلامی ایران در نوبت پیوند قرار می گیرید. این هزینه جهت تهیه و آماده سازی قرنیه دهنده و برای انجام آزمایشات لازم از قبیل ایدز، هپاتیت و …. بر روی چشم دهنده است و خود چشم اهدائی و رایگان است.
۲- فیش بانکی به انضمام فرم پیوند که توسط پزشک معالج پر شده توسط بیمارستان محل عمل، به بانک چشم فاکس می شود.
۳- در صورتیکه می خواهید از بیمه در مانی استفاده کنید؛ بهتر است که روز قبل از عمل با در دست داشتن معرفینامه پزشک معالج به اداره بیمه مربوطه مراجعه و معرفینامه برای کلینیک یا بیمارستان محل عمل دریافت کنید.
۴- در صورتیکه پزشک معالج لازم بداند، یکی دو روز قبل از عمل آزمایشات خون و ادرار را در یکی از درمانگاه ها و یا بیمارستانهای نزدیک محل سکونت خود انجام و جواب آن را روز عمل به کلینیک یا بیمارستان بیاورید.
۵- روز قبل از عمل استحمام کنید و بهتر است که آقایان صورت خود را اصلاح کنند.
۶-در روز عمل ، خانم ها از آرایش بخصوص آرایش چشم اجتناب نمایند.
۷- حتما در روز عمل، همه داروهائی را که به علت سایر بیماریها مثل قند، فشار خون،‌ناراحتی قلبی و ….. مصرف می کرده اید، مصرف کنید.
۸- در صورتی که عمل شما تحت بی هوشی عمومی انجام می گیرد، صبحانه نخورید و در صورتی که تحت بی حسی موضی انجام می گیرد ،با صلاحدید پزشک می توانید صبحانه بخورید.
۹- در روز عمل یک ساعت قبل از عمل به بیمارستان یا کلینیک مراجعه و پذیرش می شوید.
۱۰- پس از ورود به بخش لباس مخصوص اتاق عمل می پوشید و در صورت نیاز به عمل همزمان آب مروارید، پرستار چند بار قطره های گشاد کننده مردمک در چشم شما می ریزد.
۱1- حدود نیم ساعت بعد به همراه پرستار به اتاق عمل می روید.
۱2- پس از دراز کشیدن روی تخت اتاق عمل؛ بسته به وضع عمومی شما و صلاحدید پزشک معالج؛ بی هوش می شوید و یا با تزریق آمپول  بی حسی  ، ‌چشمتان کاملا بی‌حس و بی حرکت می‌شود و شما در طول عمل احساس درد نخواهید کرد.
 
suco0002
عمل جراحی پیوند قرنیه  
۱-با محلول ضد عفونی (بتادین) چشم شما شستشو می شود و لباس یک بار مصرف استریلی روی صورت شما داده می شود و جلوی بینی شما اکسیژن گذاشته مشود تا کاملا راحت باشید.
۲- ابتدا جراح به کمک تیغ مدور مخصوصی به نام ترفاین قرنیه دهنده ( چشمی که پس از فوت فرد جدا شده و توسط بانک چشم آزمایشات لازم روی آن انجام شده) را جدا و آماده پیوند می کند.
۳-  سپس جراح، با استفاده از ترفاین دیگر (معمولا  با قطر۲۵/.  تا ۵/۰میلی متر کوچکتر)قسمت مرکزی قرنیه بیمار را برمی دارد  و  قرنیه جدید ( قرنیه پیوندی)  روی چشم گیرنده درست در محل قرنیه برداشته شده، قرار گرفته  و با نخ بسیار ظریف  غیر قابل جذب بخیه می شود.
۴- در موارد  (لاملار) همان لایه از قرنیه بیمار که آسیب دیده با لایه معادل آن از قرنیه دهنده تعویض مشود. مزیت این روش کاهش احتمال رد پیوند و حصول نتیجه بهتر است.
۵- در صورت نیاز به عمل همزمان آب مروارید؛ پس از برداشتن قرنیه بیمار عدسی بیمار نیزکه دچار آب مروارید است، خارج شده و لنز داخل چشمی مصنوعی جایگزین آن می شود و سپس  قرنیه جدید ( قرنیه پیوندی)  روی چشم گیرنده درست در محل قرنیه برداشته شده، قرار گرفته  و با نخ بسیار ظریف  غیر قابل جذب بخیه می شود.
۶- در پایان عمل  چشم پانسمان می شود.
۷- پس از به هوش آمدن کامل مرخص شده و به منزل برمی گردید.

آخرین اخبار

logo-white-footer

سایت تخصصی پیوند قرنیه با معرفی مجرب ترین پزشکان جراحی چشم همواره سعی بر آن دارد تا به بیماران در فرآیند درمان کمک نماید و مسیر درمان را برای آنها سهل و هموار کند.مقالات تخصصی پیوند قرنیه و جراحی چشم توسط متخصصان ارائه میگردد.
امروزه متخصصان جراحی چشم، عمل پیوند قرنیه را با دستگاههای پیشرفته به راحتی انجام می دهند.عمل پیوند قرنیه با لیزر در سالهای اخیر بسیار رایج شده است.مقالات متعددی در این زمینه در سایت پیوند قرنیه منتشر شده برای آگاهی بیشتر توصیه می کنیم مطالعه نمایید